Nowe regulacje unijne związane z dyrektywą SUP już obowiązują w Polsce!

Dyrektywa SUP – w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Dyrektywa Single-Use Plastics) – nakłada na przedsiębiorców szereg obowiązków. Jej nadrzędnym celem jest troska o środowisko naturalne i zmniejszenie wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych jednorazowego użytku na środowisko naturalne, w szczególności morskie, a także zdrowie ludzi.

Zmniejszenie tego wpływu ma nastąpić przez zastosowanie ograniczeń o różnym poziomie restrykcji. Już teraz obowiązuje zakaz wprowadzania do obrotu m.in. patyczków higienicznych, słomek, talerzy i sztućców, mieszadełek, patyczków do balonów, kubków i pojemników na żywność wykonanych z polistyrenu ekspandowanego.

Ponadto od stycznia 2024 roku przedsiębiorcy z sektora handlu detalicznego, hurtowego oraz gastronomii,w których oferowane są napoje i żywność w kubkach i pojemnikach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych – muszą pobierać za nie opłatę od konsumenta.

Z dyrektywy SUP wynika także obowiązek trwałego zamocowania nakrętek i wieczek do pojemników na napoje, wody, soki, jogurty pitne, mleka (butelek z tworzyw sztucznych oraz kartonów na płynną żywność) do 3l. Przepis ten obowiązuje wszystkich producentów na terenie całej Unii Europejskiej już od 1 lipca 2024 roku.

Zgodnie z art. 14b, wprowadzający produkty w jednorazowych opakowaniach na napoje będących pojemnikami na napoje o pojemności do 3l. może wprowadzać do obrotu napoje w tych pojemnikach, jeżeli zakrętki i wieczka tych pojemników wykonane z tworzyw sztucznych pozostają przymocowane do nich podczas etapu zamierzonego użytkowania napoju. Wymóg ten wynika z dyrektyw plastikowych, które mają na celu zmniejszenie wpływu tworzyw sztucznych na środowisko. Jak wskazano wprost w motywie 17 Dyrektywy SUP: „wykonane z tworzyw sztucznych zakrętki i wieczka używane do pojemników na napoje należą do artykułów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych najczęściej znajdowanych na plażach w Unii. Z tego powodu wprowadzanie do obrotu pojemników na napoje, które są produktami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, powinno być dozwolone tylko wtedy, gdy spełniają one określone wymogi w zakresie projektu produktu, które znacznie zmniejszają rozprzestrzenianie w środowisku używanych do pojemników na napoje zakrętek i wieczek wykonanych z tworzyw sztucznych.

Nakrętki przymocowane do butelek i kartonów mają trafiać do recyklingu wraz z opakowaniem i przez to mniej zanieczyszczać środowisko. Argumentuje się to faktem, że odkręcone od butelek i kartonów nakrętki trafiają w sortowni do tzw. frakcji drobnej, z której nie są później odzyskiwane. Na chwilę obecną nie ma skutecznej i opłacalnej technologii wysortowania tak małych elementów.

Wielu z producentów wód i napojów już teraz wprowadziło innowacyjne rozwiązania, a nakrętka jest już fabrycznie przytwierdzona do opakowania. Co to oznacza dla konsumenta? Przede wszystkim konieczność wyrobienia nowego nawyku – nieodrywania nakrętki oraz naukę prawidłowego postępowania z nowym zamknięciem.

1 Zmiany w poszczególnych ustawach wprowadzonych ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 877).
2 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko, Dz.U. L 155 z 12.6.2019, str. 1—19, link do treści: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32019L0904
3 Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2023/1060 z dnia 30 maja 2023 r. w sprawie normy zharmonizowanej dotyczącej metod badań oraz wymagań mających na celu wykazanie, że zakrętki i wieczka z tworzyw sztucznych pozostają przymocowane do pojemników na napoje, opracowanej na potrzeby dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904.